© Copyright 2019-2O21 - A.Konstantinou - All Rights Reserved

ΤΟ ΔΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟ ΣΑΧΕΛ

Η Γαλλία προσπαθεί να μειώσει το «στρατηγικό αποτύπωμά» της στο Σαχέλ [περί του οποίου εγράψαμε εκτενώς κατά το πρόσφατο παρελθόν. (όρα SAHEL.pdf )]

Στο πλαίσιον αυτό η γαλλική κυβέρνηση θα συνεχίσει τις ενδελεχείς συζητήσεις της με περιφερειακές και ευρωπαϊκές χώρες σχετικώς με την απόσειση περισσοτέρου στρατιωτικού φόρτου από τους ώμους τους μετά την κοινοποιηθείσα ανακοίνωση ότι η επιχείρηση «Μηνοειδής Θίνα» («Μπαρχάν») θα τερματισθεί. Κατά το τελευταίο τέταρτο του τρέχοντος έτους, η Γαλλία πιεζομένη από ένα πολύπλοκον πλέγμα περιστάσεων θα ασκήσει ισχυρά πίεση στις μεταβατικές κυβερνήσεις του Τσαντ και του Μάλι ώστε να διατηρήσουν τις εκφρασθείσες πολιτικές (εσωτερικές και διεθνείς) δεσμεύσεις τους, συμπεριλαμαβανομένης και της χωρίς αναβολή αντιστοίχου διενεργείας εκλογών εντός των ερχομένων 18 μηνών, ως τρόπον βελτιώσεως της αναγκαίας πολιτικής σταθερότητος των κυβερνήσεων και της ικανότητός τους να εφαρμόζουν πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, ικανές να αντιμετωπίσουν ορισμένα εκ των θεμελιωδών ζητημάτων τα οποία οδήγησαν στα εξεγερτικά κινήματα του Σαχέλ.

Η αυξανομένη απογοήτευση και η εμμένουσα δυσαρέσκεια των αναπτυχθεισών γαλλικών δυνάμεων, καθώς και η εν γένει επιδείνωση της ασφαλείας του Σαχέλ, αποδυναμώνουν την ευρυτέρα στρατηγική σταθεροποίηση της περιοχής του Σαχέλ και μειώνουν τη λαϊκή υποστήριξη προς τις υποστηριζόμενες από του Γάλλους κυβερνήσεις της περιοχής. Η χρονία αστάθεια του Σαχέλ πηγάζει από την αδύναμο διακυβέρνηση ν διαφόρων χωρών της περιοχής και την αμέλειά τους απέναντι σε πολλές περιθωριοποιημένες κοινότητες. Πράγματι, οι περισσότερες από τις τζιχαντιστικές ομάδες της περιοχής, συμπεριλαμβανομένης της «Ομάδος Υποστηρίξεως του Ισλάμ και των Μουσουλμάνων» (Jama'a Nusrat ul-Islam wa al-Muslimin – JNIM/GSIM), έχουν αναπτυχθεί από εξεγερτικά κινήματα εδραζόμενα σε εθνικό ή σε ευρύτερο διεθνές περιφερειακό επίπεδο.

Η παρέμβαση της Γαλλίας στην περιοχή έχει επικριθεί για την υπερβολική εστίασή της στις προσπάθειες καταπολεμήσεως της τρομοκρατίας και όχι στην απαραίτητο υποστήριξη των τοπικών κυβερνήσεων ώστε να ημπορούν να διασφαλίσουν την αδιάκοπο χορηγία των βασικών αγαθών στους πληθυσμούς τους με ηυξημένη θεσμική ικανότητα των εμπλεκομένων πολιτικών τους φορέων (δλδ. εκτός των στρατευμάτων τους). Η συνεχιζομένη έλλειψη αποτελεσματικής διακυβερνήσεως, διαφανείας και κυβερνητικής λογοδοσίας στον Νίγηρα, στο Μάλι και στην Μπουρκίνα Φάσο έχουν επίσης υπονομεύσει τις προσπάθειες σταθεροποιήσεως στις περισσότερες αγροτικές περιοχές, όπως η εκτεινομένη και στα τρία προαναφερόμενα κράτη κρίσιμος περιοχή Λιπτάκο Γκούρμα.

        • Ο Πρόεδρος Μακρόν εζήτησεν ταχεία «πολιτική ανάπτυξη» στον Νίγηρα, στο Μάλι και στην Μπουρκίνα Φάσο για την ενίσχυση της διακυβερνήσεως, της εκπαιδεύσεως, αλλά και της παροχής βασικών υπηρεσιών. Όμως, οικονομικοί, γεωγραφικοί και στρατιωτικοί περιορισμοί ασφαλείας εξακολουθούν να εμποδίζουν αυτές τις απαραίτητες προσπάθειες.  

        • Στο Μάλι, τα παράπονα σχετικώς με τον ρόλο της Γαλλίας στην χώρα απετέλεσαν βασικόν επίκεντρο των διαμαρτυριών που τελικώς εξεδίωξαν τον Πρόεδρο Ιμπραήμ Κέϊτα τον προηγούμενο Αύγουστο, με την διενέργεια πραξικοπήματος (το δεύτερο στην χώρα κατά την τελευταία δεκαετία). Το συνεχιζόμενο κίνημα διαμαρτυρίας διογκούται εναντιούμενο στην μεταβατική κυβέρνηση του Μάλι και στην γενικευμένη κυριαρχία του στρατού στην εθνική ζωή.

        • Η Μπουρκίνα Φάσο επίσης δεν ημπόρεσε να πραγματοποιήσει γενικές εκλογές πέρυσι λόγω ανησυχιών για την παραπαίουσα ασφάλεια σε ολόκληρο την χώρα.

Το Παρίσι επιδιώκει να αντιμετωπίσει αυτές τις ιδιάζουσες δυναμικές μεταφέρον ορισμένες από τις αντιτρομοκρατικές του δεσμεύσεις προς το Μάλι και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με την συγκρότηση μιας ειδικής δυνάμεως ταχείας αντιδράσεως, αποκαλουμένη «Τακούμπα» (λέξη η οποία στην ταμασέκ, δλδ. στην γλώσσα των Τουαρέγκ, σημαίνει την μακρά και πλατεία αμφίστομο σπάθη) υπό την ηγεσία της Γαλλίας, αλλά η υποστήριξη αυτής της πρωτοβουλίας υπήρξε (και πιθανότατα θα συνεχίσει να είναι) χλιαρά. Η εν λόγω δύναμη ολίγων εκατοντάδων ανδρών θα ήδρευε στην προαναφερθείσα περιοχή Λιπτάκο Γκούρμα

Πρόσθετες ευρωπαϊκές αναπτύξεις δυνάμεων για να βοηθήσουν τον στρατό του Μάλι επίσης θα επέτρεπαν στην Γαλλία να επαναπροσδιορίσει τις περιφερειακές της αντιτρομοκρατικές προσπάθειες σε σημεία ισχυροτέρας αναπτύξεως τζιχαντιστικής δραστηριότητος, ιδίως στην Λιπτάκο Γκούρμα. Αλλά, εάν άλλες χώρες εμπλακούν αμεσότερον, τα στρατεύματά τους θα ευρεθούν σε μείζονα κίνδυνο, κάτι που θα ημπορούσε να οδηγήσει σε αρκετούς θανάτους εν δράσει. Αυτή η πιθανότης θα οδηγούσε σε σαφή αποδυνάμωση την οιαδήποτε πολιτική αποφασιστικότητα μακροπροθέσμου δεσμεύσεως των ευρωπαϊκών χωρών στην δύναμη «Τακούμπα», ακόμη και αν συνέβαλε στην προσπάθεια της Γαλλία να μειώσει τον όγκο των εκεί αναπτυχθεισών της δυνάμεων.

        • Η Τακούμπα θα περιλαμβάνει 11 ευρωπαϊκές χώρες που στοχεύουν στην βοήθεια των Ενόπλων Δυνάμεων του Μάλι, σε συντονισμό με περιφερειακούς εταίρους και άλλους διεθνείς παράγοντες. Μετά «τηλεδιάσκεψη» των Υπουργών Αμύνης και άλλων διπλωματικών εκπροσώπων της Γερμανίας, του Βελγίου, της Δανίας, της Εσθονίας, της Γαλλίας, της Νορβηγίας, της Ολλανδίας, της Πορτογαλίας, της Τσεχίας, της Βρετανίας και της Σουηδίας, εξεδόθη τότε (27/3/2020) η ακόλουθος ανακοίνωση των προαναφερόμενων χωρών : «Δεδομένου ότι η κατάσταση παραμένει ανησυχητική εις ό,τι αφορά στην ασφάλεια στο Μάλι, αλλά και ευρύτερον στο Σαχέλ, στηρίζουμε πολιτικώς την δημιουργία μιας ειδικής δυνάμεως, η οποία θα παρέχει βοήθεια στις ένοπλες δυνάμεις του Μάλι στον αγώνα τους κατά των τρομοκρατικών οργανώσεων».  

        Από την αρχική στρατιωτική ομάδα που ανεκοινώθη το 2020, οι σουηδικές και οι εσθονικές δυνάμεις έχουν ήδη φθάσει στο Μάλι, ενώ θα ακολουθήσουν και άλλα ευρωπαϊκά στρατεύματα. Η ειδική ομάς έχει εντολή δράσεως τριών ετών.

Εν μέσω της αυξανομένης γεωγραφικής παρουσίας τζιχαντιστών, η αλλαγή στην στρατηγική της Γαλλίας θα αυξήσει τον κίνδυνον ηυξημένης ενόπλου δραστηριότητος στην Δυτικήν Αφρική. Από την αρχικήν επέμβαση της Γαλλίας (το 2013) και ένθεν, η τζιχαντιστική δραστηριότης στο βόρειον Μάλι εσυνεχίσθη βραδέως, αλλά βεβαίως εξηπλώθη νοτιότερον και πιθανότατα θα συνεχισθεί. Όμως, ενώ ο κίνδυνος αυξάνεται στην Δυτική Αφρική, χώρες όπως η Σενεγάλη, η Ακτή του Ελεφαντοστού, το Μπενίν, η Γκάνα και το Τόγκο είναι απίθανο να βιώσουν την σχεδόν διαρκή απειλή εκρηκτικής ενόπλου βίας που ήδη υφίστανται οι βόρειοι γείτονές τους. Ωστόσον, ασυνεχείς και διάσπαρτες επιθέσεις είναι πιθανές.

        • Τον Ιούνιον, μαχητές που πιστεύεται ότι ήσαν μέλη της «Ταξιαρχίας Μασινά» της JNIM/GSIM, επετέθηκαν σε συνοριακόν σταθμό της Ακτής Ελεφαντοστού, γεγονός το οποίον εσηματοδότησε την πρώτη από το 2016 τρομοκρατική επίθεση στην Ακτή του Ελεφαντοστού.

Οι περιφερειακές κυβερνήσεις που επιδιώκουν να περιορίσουν την αυξανομένη βία πιθανότατα θα εκκινήσουν διαπραγματεύσεις με ορισμένα τζιχαντιστικά στοιχεία, διαπραγματεύσεις τις οποίες η Γαλλία ημπορεί επίσης να υποστηρίξει ως μέρος μιας ευρυτέρας στρατηγικής διεξόδου και απαγκιστρώσεώς της. Ωστόσον, τέτοιες συνομιλίες μάλλον δεν θα εμείωναν την βία, δεδομένης της ασυνεχούς φύσεως του τοπίου και των υπολειπομένων θεσμικών αδυναμιών των κυβερνήσεων του Σαχέλ. Η κυβέρνηση του Μάλι επί περισσότερον από ένα έτος προσπαθεί να αρχίσει συνομιλίες με ορισμένα στοιχεία τζιχαντιστικών ομάδων. Ωστόσον, η Γαλλία μέχρι στιγμής έχει αντιταχθεί σε τέτοιες συνομιλίες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι προσπάθειές της για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας έχουν υπονομεύσει την πιθανότητα προσεγγίσεως μεταξύ τοπικής διοικήσεως και ανταρτών. Και η Μπουρκίνα Φάσο προέτεινε συνομιλίες, αν και η πολιτική της προσπάθεια «ειρηνικής διευθετήσεως» δεν έχει προχωρήσει όσον εκείνη του Μάλι.

Μια δραματική αύξηση της τρομοκρατικής δραστηριότητος ή και η κατάρρευση μιας ακόμη κυβερνήσεως στο Σαχέλ θα ημπορούσε τελικώς να αναγκάσει την τρέχουσα ή την μελλοντική κυβέρνηση της Γαλλίας να κλιμακώσει τις στρατιωτικές της εμπλοκές στην μείζονα περιοχή. Η υποστήριξη των Παρισίων στις κρατούσες κυβερνήσεις των χωρών του Σαχέλ είναι απίθανο να αλλάξει σύντομα, πράγμα που σημαίνει ότι τα υψηλά επίπεδα πολιτικής αναταραχής που παρήγαγαν πραξικοπήματα στον Νίγηρα, στο Μάλι και στην Μπουρκίνα Φάσο τα τελευταία 11 έτη είναι απίθανο να αλλάξουν.

Καθώς η ευρυτέρα γαλλική στρατηγική σταθεροποιήσεως συνεχίζει να δημιουργεί προϋποθέσεις για κοινοτική, επαναστατική και τζιχαντιστική βία, μια μείωση των νυν ανεπτυγμένων δυνάμεων της Γαλλίας θα ημπορούσε να οδηγήσει αυτές τις ομάδες να επεκταθούν και να καταστούν για μιαν ακόμη φορά σοβαρά απειλή που θα επαναφέρει τους Παρισίους σε Νίγηρα, Μάλι και Μπουρκίνα Φάσο.

Η Γαλλία θα επιδιώξει επίσης να αποκτήσει περισσοτέρα ευρωπαϊκή υποστήριξη για την ευρωπαϊκή δύναμη ταχείας επεμβάσεως υπό την ηγεσία της Γαλλίας, η οποία τώρα αναπτύσσεται στην περιοχή για διεξαγωγή επιχειρήσεων κατά της τρομοκρατίας και εν τέλει θα αντικαταστήσει μερικές από τις μονομερείς επιχειρήσεις της Γαλλίας.

Οι κυβερνήσεις της Μπουρκίνα Φάσο και του Μάλι θα συνεχίσουν να διεξάγουν διαπραγματεύσεις με ορισμένες από τις τζιχαντιστικές ομάδες, αλλά συνάμα η Γαλλία θα συνεχίσει να αντιτίθεται στις ευρείες συνομιλίες - περιορίζουσα τυχόν κέρδη από αυτές.

[Για την αρτιοτέρα εξέταση των διεθνοπολιτικών δρωμένων το Σχέδιον «Τοποθεσιών Ένοπλων Συγκρούσεων & Δεδομένων Γεγονότων» (ACLED - Armed Conflict Location & Event Data Project) είναι ένας εξόχως χρήσιμος οργανισμός. Είναι ένας αμερικανικός ανεξάρτητος πολιτικός φορεύς συλλογής, μελέτης, αναλύσεως και χαρτογραφήσεως αναλυτικών στοιχείων των εν εξελίξει κρίσεων ανά την υδρόγειο. Το ACLED συλλέγει δεδομένα για τις ημερομηνίες, τους δράστες, τις τοποθεσίες, τους θανάτους και τους τύπους όλων των αναφερομένων εκδηλώσεων πολιτικής βίας και των διαμαρτυριών σε όλη την Αφρική, την Μέση Ανατολή, την Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, την Ανατολική Ασία, την Νότιο Ασία, την Νοτιοανατολική Ασία, την Κεντρική Ασία και τον Καύκασο, την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Η αναλυτική ομάς του ACLED διεξάγει ανάλυση για να περιγράψει, να εξερευνήσει και να δοκιμάσει ποικίλα σενάρια συγκρούσεως και κοινοποιεί τα δεδομένα για δωρεάν χρήση από το κοινό].

Α. Κωνσταντίνου




 Copyright 2019 - 2021 - A.Konstantinou - All Rights Reserved

Page was started with Mobirise